Γιατί ο νους μας αγαπά τις συντομεύσεις;

       

 Έχεις σκεφτεί ποτέ πως το παιδί ενός δασκάλου θα είναι καλός μαθητής; Ή πως ο γιατρός σου δεν θα αρρωστήσει ποτέ; Σκέφτηκες μήπως, όσο βρισκόσουν στα social media, πως ο γνωστός εκείνος διατροφολόγος - που σου εμφανίζεται συχνά -  προσέχει πάντα την διατροφή του; 

Αν απάντησες ναι, σε μία έστω ερώτηση, έπεσες και εσύ στην παγίδα του νου μας! 

      Ο εγκέφαλος μας έχει έναν και μόνο σκοπό, να μας κρατήσει ζωντανούς. Για να το κάνει αυτό συλλέγει πληροφορίες, τις κατατάσσει, τις ταξινομεί, τις επεξεργάζεται, τις διαμορφώνει (καμιά φορά και παρά-μορφώνει) και αν κάτι δεν του κάνει το διαγράφει για να σώσει κι άλλο αποθηκευτικό χώρο. Τι γίνεται όμως με τις συντομεύσεις που δημιουργεί; Κάποιες από τις συντομεύσεις του είναι ολόσωστες ενώ κάποιες άλλες είναι θέμα χρόνου να απορριφθούν.. 

Όταν πιστεύουμε πως ένας καλοντυμένος άνθρωπος είναι και πιο ικανός,

Όταν θεωρούμε πως κάποιος που έκανε ένα λάθος είναι γενικά απρόσεκτος,

Όταν διαβάζουμε έναν τίτλο και νομίζουμε πως γνωρίζουμε ολόκληρη την ιστορία,

Ή όταν βγάζουμε συμπεράσματα για κάποιον πριν ακόμη τον γνωρίσουμε,

Ο νους συμπληρώνει τα κενά πολύ πριν εμφανιστούν οι πραγματικές πληροφορίες.

Τι γίνεται όμως όταν το αφήγημα μας καταρρέει; 

    Οριακά καταρρέουμε και εμείς μαζί του, αυτό κάνουν οι γνωστικές προκαταλήψεις μας. Μα είναι πάντα τόσο κακές; Όχι απαραίτητα! Αυτές οι «προκαταλήψεις» χρησιμοποιούνται για να παίρνουμε γρήγορες αποφάσεις μα και για να να αξιολογούμε εξίσου γρήγορα ό,τι μας παρουσιάζεται, σκέψου πόση ενέργεια θα χρειαζόταν να καταναλώσουμε αν έπρεπε να αξιολογήσουμε από την αρχή κάθε τι που μας παρουσιαζόταν.  Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται μοτίβα, συνδέσεις, κατηγοριοποιήσεις. 

    Και τότε, θα αναρωτηθείς, που είναι το πρόβλημα; Το «πρόβλημα» δημιουργείται όταν πιστεύουμε το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο νου χωρίς να το αξιολογήσουμε ή να το επανεξετάσουμε. Και τι συμβαίνει τότε; 

Δεν βλέπουμε τον κόσμο όπως είναι, τον βλέπουμε όπως τον ερμηνεύει ο νους μας! 

     Έχουμε την ανάγκη να ζούμε σε ένα κόσμο προβλέψιμο, να πιστεύουμε πως η γνώση για παράδειγμα, εγγυάται την ευτυχία ή πως η σοφία προστατεύει από τον πόνο  ή ακόμη και πως η εμπειρία εξασφαλίζει την ανθεκτικότητα. Είναι όντως έτσι τα πράγματα ή θα ευχόμασταν να είναι έτσι; Το ίδιο συμβαίνει και με τις πρώτες σκέψεις που μας έρχονται στο άκουσμα μίας είδησης, τι γνωρίζω πραγματικά όμως και τι υποθέτω; Μπορεί να εκπλαγείς από το πόσο συχνά συγχέουμε αυτά τα δύο. 

    Ο νους μας θα συνεχίσει να δημιουργεί να δημιουργεί ιστορίες και σενάρια, είναι άλλωστε ο τρόπος μας να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε τον κόσμο μας. Η επίγνωση ωστόσο, η στιγμή εκείνη που αντιλαμβάνομαι την σκέψη μου και αναρωτιέμαι αν είναι γεγονός ή υπόθεση, μας θυμίζει πως οι αφηγήσεις αυτές δεν είναι πάντα πραγματικότητα. 

Λοιπόν, πόσο συχνά πέφτεις και εσύ στην «παγίδα» των γνωστικών προκαταλήψεων; 

Άρθρα που μπορεί να σε ενδιαφέρουν: 

6 Εμπειρικές Παγίδες: Πως παγιδεύουν τη σκέψη μας;

Τι είναι το Mindfulness;

Ορμόνες Χαράς & Mindfulness